اجرای آسفالت مرحلهی اصلی در پروژههای راهسازی و عمرانی است که نیازمند برنامهریزی دقیق، تجهیزات مناسب و رعایت استانداردهای فنی میباشد. این فرآیند شامل مراحل آمادهسازی سطح، اعمال اندودهای قیری، پخش مخلوط آسفالتی و تراکم آن است. در ادامه، به طور جامع و گامبهگام به بررسی این روش میپردازیم تا اطمینان حاصل شود که تمام جنبههای لازم برای دستیابی به نتیجهای با کیفیت بالا پوشش داده شده است. این راهنما بر اساس استانداردهای معتبر مانند AASHTO و ASTM تدوین شده و نکات عملی برای جلوگیری از مشکلات رایج را نیز شامل میشود.
آمادهسازی سطح خیابان
قبل از شروع عملیات پخش آسفالت، سطح خیابان باید به طور کامل آماده شود. این آمادهسازی بر اساس حجم تولید آسفالت و برنامه زمانبندی پروژه انجام میگیرد تا از هرگونه تأخیر یا نقص جلوگیری شود. اگر آسفالت روی لایههای شنی، زیراساس یا اساس شکسته اجرا میشود، ابتدا باید هرگونه ناهمواری، گودی یا برآمدگی به طور کامل ترمیم گردد. سپس، اندود نفوذی قیری (پرایمکت) طبق نقشههای اجرایی و مشخصات فنی اعمال شود. این اندود کمک میکند تا سطح زیرین پایدار شده و چسبندگی مناسبی با لایه آسفالتی برقرار شود.
در صورتی که عملیات روی سطوح آسفالتی یا بتنی موجود انجام میگیرد، ابتدا باید تعمیرات لازم بر اساس مشخصات فنی خصوصی پروژه صورت پذیرد. این شامل اصلاح آسفالتهای موجدار، فتیلهدار یا سطوح بتنی آسیبدیده است. سطح کار باید از هرگونه مواد خارجی، گردوغبار، گلولای یا آلودگی پاک شود. این پاکسازی معمولاً با استفاده از جاروهای مکانیکی یا هوای فشرده انجام میگیرد. پس از آن، اندود سطحی (تککت) اعمال میشود تا چسبندگی لایه جدید تضمین گردد.
برای دستیابی به عرض دقیق آسفالت طبق نقشهها، محور خیابان و کنارههای آن باید با دقت خطکشی و علامتگذاری شود. فاصله علامتها در مسیرهای مستقیم حدود ۴۰ متر و در قوسها بین ۵ تا ۱۰ متر است. این کار کمک میکند تا پخش آسفالت یکنواخت و بدون انحراف انجام گیرد. علاوه بر این، بررسی شرایط جوی ضروری است. عملیات نباید در هوای بارانی یا مهآلود انجام شود تا کیفیت نهایی حفظ شود.
اندود نفوذی (پرایمکت)
اندود نفوذی عبارت است از پخش لایهای نازک از قیر محلول با ویسکوزیته پایین روی سطح شنی خیابان، مانند زیراساس یا اساس. این لایه سطح زیرسازی را آماده میکند تا آسفالت به خوبی روی آن پخش شود. قیر نفوذ کرده در خلل و فرج مصالح سنگی، آنها را یکپارچه کرده، استحکام میبخشد و چسبندگی لایه آسفالتی به زیرین را تسهیل میکند.
میزان قیر و نحوه اجرای اندود نفوذی
میزان نفوذ قیر به ویسکوزیته قیر، درجه حرارت محیط، نوع دانهبندی بستر سنگی و فرآیند عملآوری وابسته است. انتخاب نوع قیر مناسب بر اساس این عوامل انجام میگیرد. در هوای سرد، از قیر RC-70 استفاده شود. در صورت عدم دسترسی، RC-250 یا MC-30 مناسب است. در هوای معتدل، علاوه بر موارد فوق، MC-70 یا MC-250 قابل استفاده است. در شرایط گرم (بالای ۳۵ درجه سانتیگراد)، قیرهای SC-70 و SC-250 نیز گزینههای مناسبی هستند.
اندود نفوذی باید در هوای خشک یا با رطوبت کم، بدون باران یا مه اجرا شود. درجه حرارت هوا در سایه، اگر رو به گرمی باشد، حداقل ۱۰ درجه و اگر رو به سردی، حداقل ۱۵ درجه سانتیگراد باشد. مقدار قیر مصرفی پس از ۲۴ ساعت باید کاملاً جذب شود. برای سطوح شنی ریزدانه حدود ۰.۵ کیلوگرم بر مترمربع و برای درشتدانه تا ۲ کیلوگرم بر مترمربع. میزان دقیق توسط ناظر پروژه تعیین میشود. درجه حرارت پخش قیر بر اساس مشخصات فنی خصوصی است و باید از نزدیکی شعله آتش به قیر جلوگیری شود تا خطر آتشسوزی به حداقل برسد.
پخش با دستگاه قیرپاش مجهز به گرمکننده انجام میگیرد. برنامهریزی باید به گونهای باشد که پس از اعمال اندود و عملآوری آن، لایه آسفالتی بلافاصله پخش شود. اندود نباید زیر بار ترافیک قرار گیرد. در صورت اجبار، طبق دستور ناظر، سطح با ماسه پوشانده شود تا از آسیب جلوگیری گردد.
اندود سطحی (تککت)
اندود سطحی لایهای نازک از امولسیون قیری است که روی سطوح آسفالتی یا بتنی پخش میشود تا چسبندگی لایه جدید آسفالت را تضمین کند.
میزان قیر و روش اجرا
انواع امولسیون مناسب شامل آنیونیک SS-1 و SS-1h یا کاتیونیک CSS-1 و CSS-1h است. درجه حرارت پخش بین ۲۵ تا ۵۵ درجه سانتیگراد است. قبل از پخش، سطح باید با جارو مکانیکی یا روشهای تأییدشده از گردوغبار و آلودگی پاک شود.
میزان قیر بسته به شرایط سطح متغیر است:
- اگر لایههای آسفالتی متوالی در فاصله یک تا دو هفته پخش شوند و بدون باران یا سرما، با نظر ناظر میتوان از تککت صرفنظر کرد.
- اگر سطح تازه آسفالتشده بارانی یا گردآلود شود، میزان ۰.۲۳ تا ۰.۳۳ کیلوگرم بر مترمربع است. امولسیون باید با آب شیرین همحجم رقیق شود.
- روی آسفالت قدیمی یا سطوح آسفالتی سطحی، میزان ۰.۳۵ تا ۰.۶۸ کیلوگرم بر مترمربع است. میزان دقیق توسط ناظر تعیین میشود.
پخش با دستگاه امولسیونپاش مجهز به سرعتسنج و گرمکننده انجام میگیرد. مخازن باید در برابر سرما محافظت شوند و سطح قیر پوشیده باشد. پخش آسفالت باید همان روز انجام شود. درجه حرارت محیط حداقل ۱۰ درجه سانتیگراد (و پخش حداقل ۵ درجه) باشد.
پخش آسفالت
پس از آمادهسازی سطح، مخلوط آسفالتی پخش و آماده تراکم میشود. پخش باید با تایید ناظر در مورد درجه حرارت محیط، مخلوط و سطح انجام گیرد. عملیات در هوای بارانی، سطوح آلوده، یخزده یا دمای کمتر از ۷ درجه سانتیگراد مجاز نیست. درجه حرارت سطح حداقل ۲۵ درجه سانتیگراد باشد. پخش با فینیشر یا در موارد خاص با گریدر انجام میگیرد.
پخش با فینیشر
فینیشر باید مخلوط را به طور یکنواخت در عرض، ضخامت و شیب مورد نظر پخش کند. محفظه پخشکننده باید آسفالت را همگن پخش نماید. اتوی فینیشر مجهز به تسطیحکننده، گرمکننده و کوبنده ارتعاشی باشد. در موارد دقیق، از فینیشرهای اتوماتیک استفاده شود. اگر چندین لایه پخش شود، اتصالات طولی و عرضی حداقل ۱۵ سانتیمتر فاصله داشته باشند. برای عرضهای زیاد، پخش خطوط مجاور همزمان باشد تا ترک ایجاد نشود. اتصالات عرضی باید یکنواخت باشند و کارگران مجرب با ابزار مناسب ناهمواریها را برطرف کنند. ضخامت با میله اندازهگیری شود. پخش دستی تنها در سطوح محدود و با تأیید ناظر مجاز است.
پخش با گریدر
برای تسطیح، رگلاژ یا اصلاح شیب در قوسها، با تأیید ناظر از گریدر استفاده شود. ابتدا سطح میخکوبی و ریسمانکشی شود. آسفالت ریسه شده و گریدر بدون مانور اضافی پخش کند. رانندگان مجرب استفاده شوند. پس از پخش، با غلتک چرخآهنی صاف و سپس لاستیکی تراکم شود. این روش سطح زبری ایجاد میکند که چسبندگی لایه بعدی را افزایش میدهد. ضخامت در فرورفتگیها حداکثر ۷.۵ سانتیمتر و در قوسها (خارج ۵ سانتیمتر، داخل حداقل ۲.۵ سانتیمتر) باشد.
درجه حرارت پخش
درجه حرارت پخش به دمای محیط، نوع دانهبندی سنگی و قیر وابسته است. معمولاً برای مخلوطهای پیوسته حداقل ۱۲۰ درجه و گسسته ۸۰ درجه سانتیگراد است.
تراکم آسفالت
تراکم با غلتکهای فولادی، لرزشی، لاستیکی یا ترکیبی انجام میشود. تعداد و نوع غلتکها با توجه به حجم کار توسط ناظر تأیید شود (حداقل دو دستگاه).
انواع غلتکها
- فولادی: صاف یا لرزشی، حداقل ۸ تن، فشار ۴۵ کیلوگرم بر سانتیمتر عرض. لرزشی حداقل ۷ تن، ارتعاش ۲۰۰۰-۳۰۰۰ در دقیقه، نوسان ۰.۴-۰.۸ میلیمتر، سرعت حداکثر ۵ کیلومتر در ساعت.
- لاستیکی: ۱۵-۳۰ تن، فشار باد ۵-۸.۵ کیلوگرم بر سانتیمترمربع، سرعت حداکثر ۸ کیلومتر در ساعت.
نحوه کوبیدن آسفالت
تراکم بلافاصله پس از پخش شروع شود. هر گذر غلتک بخشی از قبلی را پوشش دهد. مراحل:
- مرحله اول: با غلتک سهچرخ یا لرزشی، سرعت ۳-۵ کیلومتر در ساعت، فاصله از فینیشر حداکثر ۵۰ متر. درجه حرارت حداقل ۱۲۰ درجه (پیوسته) یا ۸۰ درجه (گسسته).
- مرحله دوم: با غلتک لاستیکی یا لرزشی تا تراکم کامل، درجه حرارت ۹۰ درجه (پیوسته). سرعت ۴-۸ کیلومتر در ساعت.
- مرحله نهایی: با غلتک استاتیک برای محو آثار، سرعت ۵ کیلومتر در ساعت.
کنترل تراکم
لایهها حداقل ۹۷% تراکم مارشال آزمایشگاهی داشته باشند. اندازهگیری با AASHTO T166 و T230.
کنترل کیفیت
کنترل کیفیت بر اساس مشخصات فنی خصوصی است. در غیر این صورت، استانداردهای زیر الزامی:
- نمونهبرداری سنگدانه: AASHTO T2
- دانهبندی: AASHTO T11, T27
- هیدرومتری: AASHTO T88
- فیلر: AASHTO M17, M37
- ارزش ماسهای: AASHTO T176
- سایش لسآنجلس: AASHTO T96
- مقاومت جوی: AASHTO T104
- وزن مخصوص: AASHTO T85, T84, T100, T133
- تورق/تطویل: BS 812
- نمونهبرداری قیر: AASHTO T47
- مشخصات قیر: AASHTO M20, M226
- نمونهبرداری مخلوط: AASHTO T168
- طرح مارشال: ASTM D1559
- درصد قیر: AASHTO T164
- چسبندگی: AASHTO T182
- پوشش قیری: AASHTO T195
- وزن مخصوص مخلوط: AASHTO T166, T209
- دانسیته سطح: AASHTO T230
- کارخانه آسفالت: AASHTO M156, T176
کنترل عبور و مرور
در حین پخش و تراکم، عبور ممنوع است. پس از مرحله نهایی، وقتی آسفالت سرد (کمتر از ۴۰ درجه) و سخت شده (حداقل ۳ ساعت پس از پخش) باشد، مجاز است.
اگر قصد خرید و اجرای آسفالت، زیرسازی محوطه، کف کارخانهها، کارگاهها، کوچه و خیابان، پیادهرو، پشتبام یا هر سطح دیگری را دارید، با ما تماس بگیرید. مشاوره و کارشناسی رایگان در محل ارائه میشود.
شماره تماس: ۰۹۱۹۹۷۶۱۰۰۶